Nghiệp Quả Và Khổ Đau

Nếu Nghiệp (Karma) “mang lại cho mỗi người những hệ quả thực sự từ chính hành động của họ”, vậy chúng ta có đúng không khi xem nỗi đau khổ và tuyệt vọng của người khác là do chính họ tạo ra rồi mặc kệ họ cho số phận? Thật vậy, liệu việc giúp đỡ người khác có phải là can thiệp vào nghiệp của họ và vì thế nên tránh né hay không nên khuyến khích?

Đây là một trong những sự hiểu lầm lớn về luật Nghiệp, “Luật Tối Hậu của Vũ Trụ”, rằng bằng cách nào đó chúng ta làm hại những người đang cần giúp đỡ khi giúp họ, rằng việc làm ấy sẽ ngăn cản họ trải qua nghiệp xấu đã tích lũy và tiếp tục cuộc đời mình. Khi đó chúng ta tự đặt mình vào vai trò thẩm phán và bồi thẩm đoàn đối với những người kém may mắn hơn, đơn giản hóa vấn đề bằng cách cho rằng nỗi khổ của họ là đáng phải chịu, đồng thời cho rằng việc để mặc người khác đau khổ sẽ không mang lại hậu quả gì cho chính mình.

Ở đây điều quan trọng là phải nhớ lời của Chúa Giê-su: “Đừng xét đoán, để khỏi bị xét đoán.” Nếu chúng ta phán xét những điều mình không hề hiểu biết dựa trên các giả định hẹp hòi thì cũng đừng ngạc nhiên hay kêu ca khi đến lượt mình bị phán xét theo cách tương tự.

Để hiểu rõ hơn điều này, cần nhận thức được tính phức tạp của Nghiệp. Nghiệp là “nguồn gốc, xuất xứ và cội nguồn của mọi luật khác tồn tại trong Tự nhiên.” Đó là luật nhân quả, luật của hành động và phản ứng, luật chu kỳ, luật tiến hóa, luật trí tuệ nội tại (trí tuệ minh triết vốn sẳn có), luật báo ứng, luật của sự hợp nhất bản chất, luật của Cân Bằng và Hài Hòa. Nếu chúng ta nghĩ Nghiệp chỉ đơn thuần là trừng phạt và phần thưởng, ai làm gì thì nhận nấy, thì không những chúng ta đang nhìn Nghiệp một cách quá đơn giản, mà còn bỏ lỡ trọng tâm về trách nhiệm của chính mình đối với người khác, đồng thời quên mất thực tế là Nghiệp bao hàm luật nhân quả đạo đức. Nếu chúng ta dùng Nghiệp như một cái cớ để né tránh trách nhiệm thì không chỉ tự tích lũy nghiệp xấu cho bản thân và hành động trái với luật nhân quả đạo đức mà chúng ta cũng khó có quyền gọi mình là người Thông Thiên Học, bởi vì: “Hội này được thành lập dựa trên một nguyên lý duy nhất, đó là Tình Huynh Đệ thiết yếu của Nhân Loại.” Sự thật là vì tất cả chúng ta đều liên kết với nhau, khi người khác đau khổ thì chúng ta cũng đau khổ. Khi chúng ta quay lưng với anh chị em mình trong lúc họ cần giúp đỡ, chúng ta sẽ gánh chịu hậu quả. Chúng ta khiến thế giới trở nên tối tăm hơn, phán xét hơn, kém bao dung hơn, một nơi nghiệt ngã hơn để sống. Đồng thời chính chúng ta cũng trở thành những con người nhỏ nhen hơn, cay nghiệt hơn, (trong mắt những người xung quanh), từ những người quen biết cho đến những người cùng chung sống.

Bà Blavatsky đã viết: “Thiện và Hài Hòa, Ác và Bất Hài Hòa là những điều đồng nghĩa… mọi đau đớn và khổ sở đều là kết quả của sự thiếu Hài Hòa.” Bà cũng nói: “Lòng từ bi là Luật của các Luật — có tính hài hòa vĩnh cửu.” Nếu làm điều thiện, nếu sống với lòng từ bi, tạo ra Hài Hòa, thì chắc chắn khi làm như vậy chúng ta đang hành động phù hợp với Luật Nghiệp, luật của Cân Bằng và Hài Hòa. Và đó nên là mục tiêu của chúng ta. Những lý do sâu xa hay ngọn ngành về nghiệp của người khác, điều gì có thể hoặc không thể là nguyên nhân gây ra khổ đau của họ trong đời này hay những kiếp trước không phải là mối bận tâm của chúng ta. Đó là việc của họ. Việc của chúng ta là tạo ra nghiệp tốt vượt lên trên bản thân cá nhân mình, vì khi chúng ta đối xử tốt với người khác, khi giúp đỡ những người đang cần, chúng ta đang đóng góp tích cực vào nghiệp chung của toàn nhân loại.

Tất nhiên việc giúp đỡ người khác cũng ảnh hưởng tích cực đến nghiệp cá nhân của chúng ta, nhưng đó không phải là điều chúng ta nên bận tâm hay đưa nó vào trong động cơ của mình. Như W.Q. Judge đã viết: “Các Chơn sư từng viết rằng chúng ta không nên nghĩ đến Nghiệp tốt hay xấu của mình, mà hãy làm tròn bổn phận ở mọi nơi, mọi lúc, không bận tâm đến kết quả sẽ đến với bản thân.” Chúng ta nên làm điều thiện vì chính điều thiện, chứ không vì lý do ích kỷ hay tham lam lợi. Luật Nghiệp là bất biến, nhưng điều đó không có nghĩa là nó không thể được vận dụng để tạo ra những thay đổi tích cực trong đời sống của người khác. Annie Besant đã viết rằng: “Nghiệp không ‘thiêng liêng’ hơn bất kỳ luật tự nhiên nào khác.” Nghiệp cũng như mọi luật tự nhiên, có thể được hóa giải bằng đối trọng tương ứng hoặc tác động bằng cách sử dụng những lực khác cùng với nó. Nghiệp không mang tính định mệnh — nó “không tiền định bất cứ điều gì hay bất kỳ ai.” Nếu chúng ta muốn chế tạo một chiếc máy bay, chúng ta sẽ không thể thành công nếu bỏ qua luật hấp dẫn. Điều đó không có nghĩa là trọng lực là điều bắt buộc phải cam chịu và không bao giờ được can thiệp mà là chúng ta có thể làm việc cùng với nó để hóa giải bằng đối trọng tương ứng hoặc giảm bớt tác động của nó. Nghiệp cũng vậy, bởi vì “nó không phải là một sức mạnh nghiền nát mà là một sự mô tả về những điều kiện từ đó những kết quả tất yếu phát sinh.”

Việc làm vơi bớt nỗi khổ của người khác không hề đi ngược lại Luật Nghiệp (Karma), bởi vì quan hệ nhân–quả vẫn luôn vận hành. Tuy nhiên kết quả sẽ được điều chỉnh, vì chúng ta đang thêm vào hoặc bớt đi những nguyên nhân và điều đó chắc chắn sẽ làm thay đổi hệ quả. Đây không phải là điều xấu. Thật vậy, như Annie Besant đã chỉ ra, đó là điều chúng ta nên làm khi kết cục ban đầu là hoặc có khả năng sẽ là, điều có thể thay đổi. (hóa giải bằng đối trọng tương ứng)

Có rất nhiều người vì thiếu sự giúp đỡ trong những lúc đau khổ và túng quẫn đã trở nên cay cú, chán ghét loài người và thiếu lòng khoan dung. Ngược lại cũng có những người có trải nghiệm trái lại: họ được đối xử bằng lòng tử tế và sự cảm thông, và điều này gần như luôn khiến họ trở nên quan tâm hơn, tích cực hơn và có nhiều khả năng giúp đỡ người khác hơn. Khi chúng ta Quay lưng lại với những người mà ta có thể giúp đỡ sẽ nuôi dưỡng sự tiêu cực và càng làm như vậy, ta càng có xu hướng tiếp tục làm thế. Điều ngược lại cũng đúng như vậy. Nếu chúng ta làm việc thiện lành chúng ta tạo ra hạnh phúc, và một thế giới tích cực tốt đẹp hơn, ta sẽ “gặt hái trong niềm vui và hoan hỷ những trái quả của mọi hạnh phúc và sự hài hòa [mà ta đã] góp phần tạo nên.” Nhưng dĩ nhiên, như đã đề cập trước đó, điều này không bao giờ nên là động cơ của chúng ta. Chúng ta cần giải thoát bản thân khỏi ham muốn được đền đáp, khỏi khao khát được công nhận, bởi những khát vọng ấy không dành cho chúng ta và cần phải được gạt bỏ. Chúng chỉ càng trói buộc chúng ta vào thế giới này và vào kiếp sống hiện tại, làm chệch hướng con đường trên hành trình tiến tới sự hoàn thiện.